Physical Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124
Khi nhắc đến Mạc Đĩnh Chi, nhiều người lập tức liên tưởng đến hình ảnh một học giả tài hoa, tận tụy với tri thức và quê hương. Trong bài viết này mình muốn cùng bạn khám phá từ gốc gác đến những câu chuyện ít người biết về ông: tên thật, năm sinh, quê quán, hành trình đời và những giai thoại lưu truyền. Đồng thời mình sẽ đi sâu vào Mạc Đĩnh Chi ở Nha Trang — cụ thể là con đường mang tên ông, địa chỉ 44 Mạc Đĩnh Chi, thuộc phường nào và cách tìm trên bản đồ. Hãy cùng mình lật mở từng mảnh ký ức thật gần gũi và rõ ràng nhé.
Giới Thiệu Về Mạc Đĩnh Chi
Mạc Đĩnh Chi (tên tự Tiết Phu, hiệu Tích Am) là một nhân vật nổi bật cuối thế kỷ 13 đầu thế kỷ 14, quê ở Lũng Động, Nam Sách, Hải Dương. Ông là quan đại thần, nhà ngoại giao tài ba triều Trần và được tôn vinh là Lưỡng quốc Trạng nguyên — trạng nguyên của cả Đại Việt và được người Trung Hoa ghi nhận.
Thuở nhỏ Mạc Đĩnh Chi mồ côi, gia cảnh nghèo, từng đi kiếm củi nhưng luôn ham học, đọc sách mọi lúc mọi nơi; thầy cô thông cảm khi ông đến lớp trễ. Nhờ nghị lực và trí tuệ, ông đỗ trạng nguyên, làm quan đến chức cao, nhiều lần giúp triều đình trong ngoại giao, đồng thời nổi tiếng vì phẩm cách liêm khiết và lòng thanh bạch.
Cuối đời ông về núi Phượng Hoàng dựng am, uống rượu ngâm thơ; thơ văn truyền lại lưu trong “Hoàng Việt văn tuyển”. Tấm gương vượt khó, giữ tâm trong sáng và tính chính trực của Mạc Đĩnh Chi khiến bao đời sau kính phục, đồng thời để lại dòng dõi có ảnh hưởng trong lịch sử nước nhà.
Mạc Đĩnh Chi Tên Thật Là Gì
Mạc Đĩnh Chi (chữ Hán: 莫挺之) chính là tên thật của ông; tên tự là Tiết Phu (節夫) và hiệu Tích Am (僻庵). Quê gốc ở Lũng Động, huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương. Tương truyền ông mồ côi cha từ nhỏ, dáng người nhỏ bé, xấu xí nhưng lại rất thông minh và cần cù từ thuở thiếu thời.
Trong triều Trần, Mạc Đĩnh Chi nổi danh là quan đại thần và nhà ngoại giao khéo léo, từng đỗ trạng nguyên và được mọi người nể phục. Ông nổi tiếng ứng đối nhanh nhạy; có chuyện kể khi được mời đến nhà Tể tướng nước ngoài, ông chỉ qua một bức trướng thêu chim sẻ trên cành trúc mà ứng đối khiến chủ nhà phải ngạc nhiên trước trí tuệ của ông.
Trong lịch sử Việt Nam, Mạc Đĩnh Chi nằm trong danh sách 49 trạng nguyên và là một trong ba người được phong danh “Lưỡng quốc Trạng nguyên”, được tôn vinh cả trong nước lẫn với triều đình nước ngoài. Tên tuổi ông vẫn được nhắc đến như biểu tượng của học vấn, thanh liêm và tài ngoại giao.
Mạc Đĩnh Chi Sinh Năm Bao Nhiêu
Mạc Đĩnh Chi là một danh sĩ nổi tiếng thời Trần, và câu hỏi “sinh năm bao nhiêu?” thường được nhắc tới vì có vài nguồn khác nhau. Nhiều tài liệu truyền thống ghi ông sinh ngày 6 tháng 7 năm Nhâm Thân, tức năm 1272, tên tự Tiết Phu, quê ở Lũng Động (nay thuộc Nam Sách, Hải Dương).
Có vài ghi chép khác ghi năm 1280, nên đôi khi gây nhầm lẫn. Tuy vậy những chi tiết như ông mồ côi cha, đỗ Trạng nguyên khoa Giáp Thìn năm 1304, từng chứng kiến cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông khi còn nhỏ, đều hợp lý hơn nếu lấy mốc 1272 làm năm sinh.
Vì vậy, theo phần lớn sử liệu và nhiều nhà nghiên cứu hiện đại, Mạc Đĩnh Chi thường được xem là sinh năm 1272 và mất năm 1346. Đây là mốc được dùng phổ biến khi nhắc tới Lưỡng quốc Trạng nguyên nổi tiếng này.
Mạc Đĩnh Chi Sinh Ra Ở Đâu
Theo gia phả, dòng họ Mạc trải qua nhiều lần dời cư: Mạc Cao, Mạc Thúy, Mạc Tung từng dời sang Lan Khê (huyện Thanh Hà), rồi sinh ra Mạc Bình, người sau chuyển về Cổ Trai (huyện Nghi Dương). Từ những di chuyển ấy, gia đình ổn định ở Lũng Động.
Mạc Đĩnh Chi, tự Tiết Phu, hiệu Tích Am, vốn người Lũng Động, huyện Chí Linh — nay là thôn Lũng Động, xã Nam Tân, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương. Một số tài liệu ghi ông sinh năm Canh Thìn (1280), số khác ghi 1272, nhưng nhất quán về quê quán là Lũng Động.
Tương truyền ông mồ côi cha từ nhỏ, ngày ngày vào rừng chặt củi nuôi mẹ. Tướng mạo không đẹp nhưng trí tuệ sáng, nhờ cần cù và thông minh ông đỗ Trạng nguyên (khoa Giáp Thìn, 1304) và được biết đến là Lưỡng quốc Trạng nguyên, gợi tự hào cho quê Lũng Động.
Câu Chuyện Về Mạc Đĩnh Chi
Mạc Đĩnh Chi (1272–1346), người Hải Dương, mồ côi cha từ nhỏ, nhà nghèo đến mức mẹ con phải vào rừng hái củi kiếm sống. Thuở nhỏ ông lanh lợi, ham học; nghe thầy giảng ngoài cửa lớp, lấy đom đóm bỏ vào vỏ trứng làm đèn, sáng ra đã đi kiếm củi rồi mới về học tiếp.
Từ nghèo khó, bằng nghị lực và trí tuệ, ông thi đỗ đầu, trở thành trạng nguyên và còn được truyền tụng là “Lưỡng quốc Trạng Nguyên” sau hai lần đi sứ triều Nguyên. Những chuyện đi sứ cho thấy tài ngoại giao sắc sảo của ông; vua Nguyên còn tỏ lòng cảm phục, phê bốn chữ lên chiếc quạt để ca ngợi.
Người ta nhớ ông còn vì tính liêm khiết, sống đạm bạc; có lần triều đình bỏ tiền vào nhà ông ban đêm nhưng ông đem tâu vua chứ không nhận. Vua thử ông về phẩm chất người đỗ đạt và ông ứng đối khéo léo. Dù nhiều giai thoại có thể bị gán nhầm, tấm gương ông vẫn cảm hứng.
Mạc Đĩnh Chi Nha Trang
Người Nha Trang vẫn gọi khu nghĩa trang xưa là “Đất Thánh Tây” theo đúng nghĩa đen. Về sau người Pháp gọi là nghĩa trang Massiges, lấy tên con đường Legrand de la Liraye (Phan Thanh Giản); phần cuối đường Massiges giờ là Mạc Đĩnh Chi. Ở Nha Trang, đoạn đường giữa Huỳnh Thúc Kháng và Phù Đổng mang biển Mạc Đĩnh Chi, nhưng nhiều nhà lại ghi thành Mạc Đỉnh Chi.
Đường Mạc Đĩnh Chi là khu đông dân, giao thông thuận tiện, nhiều nhà mặt phố, mặt tiền đang rao bán, hấp dẫn cho đầu tư, kinh doanh. Có những căn nhà 5 tầng cho thuê nhiều phòng như một căn đang rao ở P. Tân Tiến: 101 m2 (ngang 5,6m), hướng Đông Nam, đường nhựa rộng 14m, gồm 11 phòng cho thuê — tiện vào trung tâm thành phố.
Về nhân vật, Mạc Đĩnh Chi (tự Tiết Phu, hiệu Tích Am) quê Long Động, Chí Linh, Hải Dương, là trạng nguyên nổi tiếng về câu chuyện vượt khó vươn lên trong học tập. Tương truyền khi làm sứ bộ ở Đại Đô, ông được thử tài bảng văn bằng mảnh giấy chỉ có bốn chữ “Nhất” và vẫn ứng xử xuất sắc, khiến mọi người kính nể.
Kết lại, câu chuyện về Mạc Đĩnh Chi — từ tên thật, năm sinh, quê quán đến những giai thoại, đã nối quá khứ với hiện tại một cách nhẹ nhàng nhưng sâu sắc. Ở Nha Trang, con phố Mạc Đĩnh Chi, nhất là số 44, không chỉ là địa chỉ trên bản đồ mà còn là dấu ấn văn hóa, lịch sử đáng để tìm hiểu. Dù bạn đến để dạo chơi, tìm hiểu hay chụp vài tấm ảnh, hãy mở bản đồ, ghé qua phường ấy và cảm nhận câu chuyện còn vang vọng. Hy vọng bài viết khơi gợi được tò mò, để bạn muốn khám phá thêm.
